तनहुँ श्रावण १२
शुगर रोग, जसलाई मधुमेह भनिन्छ, अहिलेको समयमा धेरै मानिसहरूमा देखिने गम्भीर रोग हो। यसमा शरीरले रगतमा भएको चिनीलाई नियन्त्रण गर्न नसक्ने अवस्था हुन्छ। खासगरी जब शरीरले पर्याप्त इन्सुलिन उत्पादन गर्न सक्दैन वा उत्पादन भएको इन्सुलिन काम गर्न सक्दैन, तब रगतमा चिनीको मात्रा बढ्न थाल्छ।
नेपालमा यो रोग दिनप्रतिदिन बढ्दो अवस्थामा छ। विशेष गरी शहरमा बसोबास गर्ने मानिसहरू, बढी तौल भएका, व्यायाम नगर्ने, बढी चिल्लो र चिनीयुक्त खानेकुरा खानेहरू, र परिवारमा मधुमेहको इतिहास भएका व्यक्तिहरू बढी जोखिममा पर्छन्।
शुरुवाती चरणमा शुगर रोगको विशेष लक्षण देखिदैन, जसकारण धेरै मानिसहरूले रोग लागेको पत्तै पाउँदैनन्। तर विस्तारै थकान, धेरै प्यास लाग्ने, पटक–पटक पिसाब लाग्ने, तौल घट्ने, दृष्टि धमिलो हुने, घाउ चाँडै निको नहुनेजस्ता लक्षण देखिन थाल्छन्।
रोगको पहिचान गर्न रगतको जाँच गरिन्छ, जसमध्ये ‘फास्टिङ ब्लड सुगर’ र ‘HbA1c’ मुख्य परीक्षण हुन्। समयमै थाहा पाइएको खण्डमा जीवनशैलीमा सुधार र औषधीको सहायताबाट यसलाई नियन्त्रणमा राख्न सकिन्छ।
शुगर रोग पूर्ण रूपमा निको पार्न नसकिने भए पनि सन्तुलित खाना, नियमित व्यायाम, तनाव कम गर्ने उपायहरू र नियमित औषधि सेवनबाट यसलाई नियन्त्रण गर्न सकिन्छ।
नेपालमा धेरै बिरामीहरूले आफूसँग रोग भएको कुरा थाहा नपाई वर्षौं बिताउने गर्छन्, जसले गर्दा पछि गम्भीर समस्या निम्तिन सक्छ। जस्तै – मिर्गौला बिग्रिनु, आँखाको दृष्टि गुम्नु, पाउमा संक्रमण लागेर अंग काट्नुपर्ने अवस्था आउनु आदि।
यस्तो अवस्थामा, हरेक व्यक्तिले समय–समयमा स्वास्थ्य जाँच गराउनु, सचेत रहनु, र स्वस्थ जीवनशैली अपनाउनु अत्यावश्यक छ। मधुमेह एक लुकेको तर खतरनाक रोग हो, जसको नियन्त्रण हाम्रै व्यवहार र सचेतनामा भर पर्छ।
