तनहुँ, कात्तिक ११ —
नेपाल सरकारले नागरिकको सुरक्षा र विपद् न्यूनीकरणका उद्देश्यले गठन गरेको राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरण (NDRRMA) ले जारी गरेको ताजा चेतावनी अनुसार, देशका पूर्वी र मध्य भागमा अवस्थित कोशी, गण्डकी र बागमती प्रदेशका विभिन्न स्थानहरूमा आगामी केही दिनसम्म अविरल वर्षा, बाढी, पहिरो र डुबानको जोखिम उच्च रहने देखिएको छ।
प्राधिकरणले मंगलबार जारी गरेको सतर्कताका लागि अनुरोध सूचनामा भनेको छ — जल तथा मौसम विज्ञान विभागको पूर्वानुमान अनुसार, हाल बंगालको खाडी क्षेत्रमा विकसित वायुमण्डलीय प्रणालीको प्रभावले नेपालमा पानी पर्ने क्रम तीव्र हुने देखिएको छ। विशेष गरी कात्तिक १२ देखि १५ गतेसम्म कोशी र गण्डकी प्रदेशमा सामान्यदेखि ठूलो पानी पर्ने सम्भावना रहेको र त्यसको प्रभावले नदी र खोल्साहरूमा पानीको मात्रा असामान्य रूपमा बढ्न सक्ने जनाइएको छ।
तीन प्रदेशमा बढी प्रभाव पर्ने अनुमान
सूचनामा उल्लेख गरिए अनुसार, कोशी प्रदेशका संखुवासभा, ताप्लेजुङ, भोजपुर, खोटाङ, धनकुटा, तेह्रथुम, इलाम, झापा, मोरङ र सुनसरी,
गण्डकी प्रदेशका बागलुङ, पर्वत, म्याग्दी, लमजुङ, तनहुँ, गोरखा, स्याङ्जा, कास्की र नवलपुर तथा
बागमती प्रदेशका सिन्धुली, रामेछाप, दोलखा, मकवानपुर, काठमाडौं, ललितपुर र भुक्तपुरका कतिपय स्थानहरूमा भारी वर्षा हुने अनुमान गरिएको छ।
ती प्रदेशका पहाडी र हिमाली भूभागमा हिउँ पर्न सक्ने सम्भावना समेत रहेको प्राधिकरणले जनाएको छ। यस्तो अवस्थामा पहिरो, बाढी र खोला–खोल्सीमा आकस्मिक बाढी आउन सक्ने हुँदा स्थानीयवासीहरूलाई उच्च सतर्कता अपनाउन आग्रह गरिएको छ।
विपद् व्यवस्थापनका लागि तयारी अवस्थामा रहन निर्देशन
सूचनामा भनिएको छ —
“वर्षा र बाढीको सम्भावना रहेकाले स्थानीय प्रशासन, सुरक्षा निकाय, विपद् व्यवस्थापन समितिहरू, प्रहरी, सशस्त्र प्रहरी, नेपाली सेना, रेडक्रस लगायतका सबै निकायहरू सतर्क रहनु आवश्यक छ। सम्भावित जोखिम क्षेत्रहरूमा राहत सामग्री, उद्धार उपकरण तथा जनशक्ति तयारी अवस्थामा राखिनुपर्नेछ।”
प्राधिकरणका प्रवक्ता प्रवक्ता नातेश्वर भट्ट द्वारा हस्ताक्षरित उक्त विज्ञप्तिमा बाढी र पहिरोको जोखिम उच्च हुने सम्भावित जिल्लाहरूमा स्थानीय तहका विपद् व्यवस्थापन समिति, जिल्ला प्रशासन कार्यालय र सुरक्षा निकायबीच समन्वय मजबुत गर्न भनिएको छ।
स्थानीय बासिन्दालाई सावधानी अपनाउन आग्रह
प्राधिकरणले जोखिमग्रस्त क्षेत्रका बासिन्दालाई विशेष सावधानी अपनाउन आग्रह गर्दै केही स्पष्ट निर्देशनहरू पनि दिएको छ। तीमध्ये मुख्य बुँदाहरू यस प्रकार छन् —
- अनावश्यक यात्रा नगर्नु — जोखिमयुक्त क्षेत्रतर्फ, विशेष गरी पहाडी र हिमाली भूभागमा, अस्थायी रूपमा यात्राबाट टाढा रहन सुझाव।
- खोल्सातिर र नदी किनारका बासिन्दाले सतर्क रहनु — सम्भावित आकस्मिक बाढीबाट जोगिनका लागि सुरक्षित स्थानमा बस्न अनुरोध।
- विद्यालय, होटल र निर्माणाधीन भवनहरूमा सुरक्षा व्यवस्था अपनाउनु — जोखिम क्षेत्रका संरचनाहरू अस्थायी रूपमा बन्द वा सराइने।
- स्थानिय विपद् व्यवस्थापन समितिहरूलाई सक्रिय राख्नु — प्रत्येक स्थानीय तहमा सचेतना कार्यक्रम र आपत्कालीन तयारीको अभ्यास सञ्चालन गर्न भनिएको छ।
- सवारी साधन सञ्चालनमा विशेष सावधानी — वर्षाका कारण सडक अवरुद्ध हुन सक्ने भएकाले यात्रुहरूलाई सूचना प्राप्त गरेपछि मात्र यात्रा गर्न सिफारिस।
विज्ञहरूको चेतावनी : हिमाली क्षेत्रको जोखिम अझै उच्च
मौसमविद्हरूका अनुसार, बंगालको खाडीबाट विकसित भैरहेको निम्नचापीय प्रणाली नेपालका पूर्वी भूभागमा केन्द्रित हुन सक्ने सम्भावना छ। यसले गर्दा हिमाली क्षेत्रहरूमा लगातार वर्षा र हिउँ पर्न सक्ने खतरा छ।
जल तथा मौसम विज्ञान विभागका एक वरिष्ठ मौसमविद् भन्छन् —
“हालको वायुमण्डलीय अवस्था दक्षिण–पूर्वी नेपालतिर बढी प्रभावकारी देखिएको छ। हिमाली भूभागमा भारी वर्षा र हिउँका कारण पहिरो र हिमपहिरो दुवैको सम्भावना रहन्छ। खासगरी संखुवासभा, भोजपुर, म्याग्दी र कास्की क्षेत्रका बासिन्दाले बढी सतर्क रहनुपर्ने आवश्यकता छ।”
सरकारको तयारी र समन्वय
गृहमन्त्रालयले पनि यस सम्बन्धमा सम्बद्ध निकायहरूलाई पूर्ण सतर्कता अपनाउन निर्देशन दिएको छ। मन्त्रालयका अनुसार, सम्भावित जोखिम क्षेत्रहरूमा प्रहरी, सशस्त्र प्रहरी र सेनाको राहत तथा उद्धार टोलीहरू तयारी अवस्थामा छन्।
प्राधिकरणका अनुसार, विगतका वर्षहरूमा यस्तै मौसमी कारणले देशभर बाढी–पहिरोबाट ठूलो जनधनको क्षति भएको हुँदा यसपटक पूर्वतयारीमा विशेष जोड दिइएको हो।
गृह मन्त्रालयको आपतकालीन सञ्चालन केन्द्र (EOC) २४ घण्टा खुला रहने र जनताले कुनै पनि आकस्मिक घटना भएमा तुरुन्त सूचना दिन सक्ने व्यवस्था गरिएको छ।
सम्भावित प्रभावहरू
विशेषज्ञहरूले चेतावनी दिएका छन् कि तीव्र वर्षाका कारण निम्न प्रभावहरू देखिन सक्छन् —
- खोला, नाला र नदीहरूमा आकस्मिक बाढी आउने।
- सडक र पुलहरू क्षति हुने वा यातायात अवरुद्ध हुने।
- कृषिमा क्षति, बाली डुबान र माटो कटान।
- विद्युत्, सञ्चार र खानेपानी आपूर्तिमा अस्थायी अवरोध।
- मानव तथा पशुधनको सुरक्षा संकटमा पर्न सक्ने अवस्था।
यस्ता जोखिमहरू न्यूनीकरण गर्न प्रत्येक नागरिक, स्थानीय निकाय र संस्थाले आ–आफ्नो भूमिकामा जिम्मेवारीपूर्वक अघि बढ्नुपर्ने प्राधिकरणको भनाइ छ।
अन्त्यमा— जनताको सुरक्षा पहिलो प्राथमिकता
प्राधिकरणले देशभरका नागरिकलाई सूचना, सचेतना र तयारीमा ध्यान दिन आग्रह गर्दै भनेको छ —
“नेपालको भौगोलिक बनावटले गर्दा विपद् जोखिम सधैं रहन्छ, तर सचेतना र पूर्वतयारीले क्षति घटाउन सकिन्छ। त्यसैले, हरेक नागरिकले आफ्नो र समुदायको सुरक्षालाई प्राथमिकता दिनुपर्छ।”
सरकारले जोखिम क्षेत्रका सबै तहका निकायहरूलाई उच्च सतर्कतामा रहन निर्देशन दिइसकेको छ र सम्भावित प्रभावित जिल्लामा स्थानीय, प्रदेश र संघीय संयन्त्रहरू सक्रिय बनाइएका छन्।
प्राधिकरणले अन्त्यमा सबै नागरिकलाई मौसम सम्बन्धी अद्यावधिक सूचना नियमित रूपमा सुन्ने, आधिकारिक वेबसाइट (www.bipad.gov.np) हेर्ने र आपत्कालीन अवस्थामा नजिकको प्रशासन वा सुरक्षा निकायलाई सम्पर्क गर्ने आग्रह गरेको छ।
📰 लेखक: संवाददाता
📍 स्रोत: राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरण
🗓️ मिति: २०८२ कात्तिक ११, मंगलबार
