तनुहँ, १ अगस्ट २०२५ — अहिले विश्वभर intermittent fasting र early dinner को अभ्यास लोकप्रिय हुँदै गएको छ। स्वास्थ्य विशेषज्ञहरूले भन्छन्, “मानिसको शरीर दिनको उज्यालो समयमै सक्रिय हुन्छ र राति आराम चाहन्छ। त्यसैले ढिलो बेलुका खाना वा अत्यधिक भोजनले पाचन प्रणालीलाई अनावश्यक दबाब दिन्छ।” पछिल्ला अनुसन्धान र अनुभवहरूले देखाएका छन् कि बेलुका खाना नखाँदा वा साँझ ६–७ बजेसम्म मात्र खाने बानीले शरीरमा विभिन्न सकारात्मक असर गर्छ।
१. तौल घटाउन प्रभावकारी
जब हामी बेलुका खाना छोड्छौं, शरीरले दिनभर खाएको खाना पचाएर बाँकी ऊर्जा संचित बोसोबाट लिन्छ। यसलाई fat burning mode भनिन्छ। यसरी पेट वरिपरिको बोसो कम गर्न र तौल नियन्त्रण गर्न मद्दत मिल्छ। धेरै फिटनेस विशेषज्ञहरूले बेलुका खाना छोड्ने अभ्यासलाई weight management को प्रभावकारी उपाय मान्छन्।
२. पाचन प्रणालीलाई आराम
राति भारी खाना खाँदा अपच, ग्यास, पेट फुल्ने र अम्लपित्त (acidity) जस्ता समस्या बढ्छन्। तर, बेलुका खाना नखाँदा पेट र आन्द्रालाई करिब १२–१४ घण्टा आराम मिल्छ। यसले बिहान उठ्दा हलुका र ताजा अनुभव गराउँछ।
३. रगतमा सुगर र इन्सुलिन सन्तुलन
बेलुका खाना नखाँदा रातभरि रगतमा सुगर स्तर स्थिर रहन्छ। इन्सुलिनलाई बारम्बार सक्रिय गर्न नपर्ने भएकाले शरीरमा इन्सुलिन संवेदनशीलता सुधारिन्छ। यसले दीर्घकालमा मधुमेहको जोखिम कम गर्न मद्दत गर्न सक्छ।
४. निद्रामा सुधार र बिहानको ताजगी
खाली पेट सुत्दा सुरुमा हल्का असजिलो लागे पनि शरीर बानी परेपछि निद्रा छिटो लाग्छ र बिहान ताजगी अनुभव हुन्छ। विपरीतमा, राति ढिलो भारी खाना खाँदा पेटले काम गरिरहन्छ र निद्राको गुणस्तर घट्छ।
५. दीर्घरोग र सूजन कम गर्ने सम्भावना
विभिन्न अध्ययनहरूले intermittent fasting जस्ता अभ्यासहरूले शरीरको सूजन कम गर्ने, कोलेस्ट्रोल सुधार गर्ने, र हृदयघात तथा स्ट्रोकको जोखिम घटाउन भूमिका खेल्ने देखाएका छन्।
विशेषज्ञको सुझाव
- सुरुमा बेलुका खाना अचानक छोड्नु भन्दा हल्का र पचाउन सजिलो खाना खाँदै बानी बसाल्नुपर्छ।
- पेटको अल्सर, मधुमेह वा अन्य गम्भीर रोग भएका व्यक्तिहरूले चिकित्सकको सल्लाह लिनु अनिवार्य छ।
- बिहान र दिउँसोको भोजन पोषक र सन्तुलित हुनुपर्छ, नत्र पोषण कमी हुन सक्छ।
निचोड:
बेलुका खाना नखाँदा शरीर हलुका हुने, तौल घट्ने, पाचन सुधारिने, र दीर्घरोगको जोखिम घट्ने फाइदा पाइन्छ। तर, यसलाई बानी बनाउँदा व्यक्तिगत स्वास्थ्य अवस्था र चिकित्सकको सल्लाहलाई प्राथमिकता दिन आवश्यक छ।
