तनहुँ १० भाद्र। हिन्दु नारीहरूको महान् पर्व हरितालिका तीज आज देशभर श्रद्धा र भक्तिपूर्वक मनाइँदैछ। श्रावण शुक्ल तृतीयाको दिन मनाइने यो पर्व विशेषगरी महिलाहरूले भगवान् शिव र पार्वतीको पूजा–आराधना गर्दै पतिलाई दीर्घायु, पारिवारिक सुख–शान्ति र समृद्धिको कामना गर्ने दिनका रूपमा लिइन्छ।
तीजको दिन बिहानैदेखि महिलाहरू व्रत बसेर नदी, तलाउ वा धारामा स्नान गर्छन् र रातभरि उपवास गर्दै शिव–पार्वतीको आराधना गर्छन्। कतिपयले व्रतको समयमा एक थोपा पानी समेत नखाई कठोर उपवास बस्ने प्रथा पनि कायम छ। यस दिन महिलाहरू रातो, हरियो र सुनौलो पहिरनमा सजिएर दरबारदेखि गाउँघरका शिवालयसम्म पूजा गर्न भेला हुन्छन्।
तीज अघिल्लो दिन ‘दर खाने’ परम्परा अनुसार परिवार र आफन्तबीच विभिन्न परिकार तयार गरी खाने चलनले पर्वमा उत्साह थपेको छ। दरमा विशेष गरी दुध, दही, फलफूल, मिष्ठान्न र परिकारहरूको व्यवस्था गरिन्छ।
पौराणिक मान्यताअनुसार पार्वतीले भगवान् शिवलाई पति स्वरूप पाउन कठोर तपस्या गर्दै उपवास गरेको दिनकै सम्झनामा तीज पर्व सुरु भएको हो। यसै कारण यस पर्वलाई नारीहरूको आत्मबल, आस्था र समर्पणको प्रतीक मानिन्छ।
आज देशभरका शिवालयहरूमा बिहानैदेखि महिलाहरूको भीड लागिरहेको छ। राजधानीको पशुपतिनाथ मन्दिरमा त लाखौँ भक्तजनको उपस्थितिले तीजको उल्लास झनै बढाएको छ।
सामाजिक–सांस्कृतिक दृष्टिले पनि तीजको विशेष महत्व रहेको छ। यस पर्वले नारीहरूको अधिकार, आत्म–अभिव्यक्ति र संस्कृतिको संरक्षणमा ठूलो योगदान पुर्याएको समाजशास्त्रीहरू बताउँछन्।
👉 यसरी, हरितालिका तीज केवल धार्मिक उपवास र पूजामा सीमित नभई सामाजिक मेलमिलाप, संस्कृतिको संरक्षण र महिलाको आत्मबल अभिवृद्धिको पर्वका रूपमा स्थापित भएको छ।
